Ψηφιακή Γνώση: Βασικό Εφόδιο στην Αγορά Εργασίας

Η ψηφιακή γνώση (Digital Competence) στη σύγχρονη εποχή αποτελεί τόσο εφόδιο όσο και δικαίωμα για τον κάθε πολίτη. Ωστόσο, έχει αποδειχθεί ότι τα άτομα δύσκολα εξοικειώνονται και υιοθετούν τις τεχνολογικές αλλαγές.

Η έννοια της ψηφιακής γνώσης, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2012), αναφέρεται στο σύνολο των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των στάσεων (συμπεριλαμβανομένων των ικανοτήτων και των στρατηγικών), οι οποίες απαιτούνται κατά τη χρήση των τεχνολογιών της πληροφόρησης και επικοινωνίας (Information and Communication Technologies, ICT), και των ψηφιακών μέσων (digital media) για την εκτέλεση καθηκόντων, την επίλυση προβλημάτων, την επικοινωνία, τη διαχείριση πληροφοριών και τη συνεργασία σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο.

Οι βασικές ικανότητες που απαιτούνται για τη χρήση των ICT περιλαμβάνουν τη χρήση υπολογιστών, την αξιολόγηση, αποθήκευση, δημιουργία και ανταλλαγή πληροφοριών καθώς επίσης τη χρήση του διαδικτύου για επικοινωνία και συνεργασία με τρίτους (European Commission, 2006).

Η σημασία που αποδίδεται σήμερα στην ψηφιακή γνώση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες επενδύουν στην ψηφιακή μόρφωση καθώς τη θεωρούν μεγάλης στρατηγικής σημασίας παράγοντα για το άτομο και την κοινωνία. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η ψηφιακή γνώση αναγνωρίζεται ως μία από τις οκτώ βασικές συνιστώσες της διά βίου εκπαίδευσης (European Commission, 2011).

Οι ραγδαίες εξελίξεις την τελευταία δεκαετία στο χώρο των τεχνολογιών και των πληροφοριακών συστημάτων είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση της ζήτησης εργατικού δυναμικού με δεξιότητες στη χρήση ICT (e-skills). Ταυτόχρονα η εισχώρηση των νέων τεχνολογιών στο σύνολο των επαγγελματικών κλάδων καθιστά επιτακτική την ανάγκη για προσαρμογή του εργατικού δυναμικού στις νέες συνθήκες. Εδώ, το πρόβλημα φαίνεται να είναι σημαντικό για τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες με ελάχιστες ή και καθόλου δεξιότητες στη χρήση υπολογιστών, καθώς βλέπουν να αποκλείονται από την ψηφιακή κοινωνία και, κατά συνέπεια, τις επαγγελματικές τους προοπτικές να περιορίζονται.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο το σύνολο του πληθυσμού τα τελευταία χρόνια φαίνεται να είναι καταρτισμένο με τις βασικές γνώσεις χρήσης Η/Υ και διαδικτύου. Το 2011 το 73% των νοικοκυριών της ΕΕ-27 είχε πρόσβαση στο διαδίκτυο (από 48% το 2005) με την Ολλανδία να σημειώνει την καλύτερη επίδοση (94%) και τη Βουλγαρία να βρίσκεται στην τελευταία θέση με μόλις 45%.

Οι ευκαιρίες των ευρωπαίων πολιτών για την εξάλειψη του ψηφιακού αναλφαβητισμού ολοένα και πληθαίνουν με την ανάληψη δράσεων και προγραμμάτων επιμόρφωσης από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι δυνατότητες για απόκτηση δεξιοτήτων ICT ποικίλλουν: εκμάθηση μέσω της εμπειρίας, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, προσωπικής μελέτης, καθώς και κέντρων επαγγελματικής κατάρτισης ενηλίκων (Διάγραμμα 1). Μεγάλο μέρος του πληθυσμού έχει αποκτήσει γνώσεις χρήσης Η/Υ μέσω της εμπειρίας, ενώ αυξανόμενος είναι και ο αριθμός αυτών που ακολουθούν κάποιο πρόγραμμα σπουδών από εκπαιδευτικά ιδρύματα. Τέλος, μικρός είναι ο αριθμός συμμετοχής σε προγράμματα επιμόρφωσης ενηλίκων. 

Διάγραμμα 1. Τρόποι απόκτησης δεξιοτήτων ICT, EE-27 (% του πληθυσμού).

Πηγή: Eurostat, Information Society (isoc_sk_how_i).

Το 2011 ενώ περίπου το 90% των εργαζόμενων ενηλίκων στην ΕΕ-27 ήταν σε θέση να εκτελέσει απλές εργασίες στον υπολογιστή (όπως αντιγραφή ή μετακίνηση αρχείων, χρησιμοποίηση μηχανής αναζήτησης, αποστολή e-mail), μόνο το 30-40% των ενηλίκων χαμηλής εξειδίκευσης ήταν σε θέση να το πράξουν.

Η ψηφιακή γνώση μπορεί, επομένως, να αποτελέσει βασικό εφόδιο για την εύρεση εργασίας και την ενίσχυση των προοπτικών επαγγελματικής ανέλιξης σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο, όπου οι νέες τεχνολογίες έχουν εισχωρήσει στο σύνολο σχεδόν των επαγγελμάτων. Η συνεχής κατάρτιση του εργατικού δυναμικού μέσω προγραμμάτων επιμόρφωσης και η παροχή επαγγελματικής καθοδήγησης (e-mentoring) μπορούν να αποτελέσουν τα μέσα προς την απόκτηση της ψηφιακής γνώσης.

Διονύσης Βαλσαμής 
Οικονομολόγος, MSc
Ερευνητής Edujob

Πηγές 

European Commission (2006) European Recommendation of Key Competences, Official Journal L 394 of 30.12.2006

European Commission (2011) Transferability of Skills across Economic Sectors: Role and Importance for Employment at European Level.

European Commission (2012) Digital Competence in Practice: An Analysis of Frameworks