Ελληνικές επιχειρήσεις και διά βίου μάθηση

Σε μελέτη του 2009 (στο Διάγραμμα 1 αποτυπώνονται τα αποτελέσματά της σχετικά με τη συμμετοχή εργαζομένων σε προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης), προκύπτει πως σε επίπεδο μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) το ποσοστό συμμετοχής στην Ελλάδα είναι υψηλότερο από το αντίστοιχο της Φιλανδίας, της Γαλλίας, της Αυστρίας και του Βελγίου!

Διάγραμμα 1.
Ποσοστό των εργαζομένων της επιχείρησης που έχουν λείψει από την εργασία τους κατά τα τελευταία δύο έτη εξαιτίας συμμετοχής σε προγράμματα εκπαίδευσης.

Πηγή: Eurofound, European Company Survey, 2009.
Σημείωση: Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την κατηγορία μεγάλων επιχειρήσεων για την Κύπρο.

Πώς εξηγείται το αποτέλεσμα αυτό, με δεδομένη τη συνολική κατάταξη της Ελλάδας στην 21η θέση (ανάμεσα σε 30 ευρωπαϊκές χώρες που καλύπτει η έρευνα), καθώς και τα γνωστά χαμηλά επίπεδα συμμετοχής σε δραστηριότητες διά βίου μάθησης;

Τα αποτελέσματα της μελέτης επισημαίνουν μία προφανή (σε διεθνές επίπεδο) συσχέτιση της συμμετοχής εργαζομένων στην εκπαίδευση με το μέγεθος της επιχείρησης, γεγονός που εξηγεί σε σημαντικό βαθμό την υψηλή κατάταξη της Ελλάδας στη συμμετοχή σε προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης μεταξύ των ΜΜΕ, παρά τη χαμηλή συνολική της επίδοση σε αυτόν τον τομέα.

Η συμμετοχή των ΜΜΕ στην ελληνική οικονομία (82% της συνολικής απασχόλησης!) είναι σαφώς υψηλότερη από τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όπου σημαντικότερο μέρος της απασχόλησης προέρχεται από μεγάλες επιχειρήσεις. Συνεπώς, το «έλλειμμα» στην εκπαίδευση και κατάρτιση του προσωπικού που εμφανίζουν οι ευρωπαϊκές (σε σχέση με τις ελληνικές) ΜΜΕ καλύπτεται (με το παραπάνω) από τα ποσοστά συμμετοχής σε αντίστοιχες δραστηριότητες εργαζομένων σε μεγάλες (και περισσότερο κερδοφόρες) επιχειρήσεις.

Με ενδιαφέρον αναμένουμε τα αποτελέσματα από την επικαιροποίηση των στοιχείων της έρευνας για το 2013. Δεν αισιοδοξούμε, ωστόσο, πως κατά τη διάρκεια της κρίσης οι ελληνικές επιχειρήσεις επένδυσαν περαιτέρω σε ανθρώπινο κεφάλαιο. Μάλλον το αντίθετο συνέβη!

Οι επιδόσεις των ελληνικών επιχειρήσεων στη συμμετοχή των εργαζομένων τους σε προγράμματα κατάρτισης και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης επιβεβαιώνονται σε έρευνα για το Ευρωβαρόμετρο που κατατάσσει την Ελλάδα στην 25η θέση σε ό,τι αφορά την «ευρείας κλίμακας» κατάρτιση ανθρώπινου δυναμικού (συμμετοχή σε εκπαίδευση και κατάρτιση σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% του δυναμικού της επιχείρησης). Το δείγμα της έρευνας αυτής, όμως, απαρτίζεται από επιχειρήσεις που απασχολούν τουλάχιστον 50 εργαζομένους, εξαιρώντας τη συντριπτική πλειοψηφία των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων της ελληνικής οικονομίας. Με δεδομένη την αρνητική σχέση μεταξύ μεγέθους επιχείρησης και συμμετοχής των εργαζομένων της σε εκπαιδευτικά προγράμματα είναι πιθανόν η εικόνα που καταγράφεται από τα στοιχεία της έρευνας για το Ευροβαρόμετρο να εμφανίζεται περισσότερο ρόδινη σε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα.

Συνεπώς, τουλάχιστον για το προσεχές μέλλον, και στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι ελληνικές ΜΜΕ δεν φαίνονται διατεθειμένες να μοιραστούν το κόστος εξειδίκευσης και επικαιροποίησης γνώσεων και δεξιοτήτων των εργαζομένων τους, γεγονός που αναμφισβήτητα αποτελεί περαιτέρω ανασταλτικό παράγοντα για τη συμμετοχή σε προγράμματα εκπαίδευσης και διά βίου μάθησης.

Κώστας Στρατής
Υποψήφιος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Ερευνητής Edujob