Προγράμματα Επαγγελματικής Επανατοποθέτησης (Outplacement): μια αναδυόμενη υπηρεσία στην αγορά εργασίας

Τα προγράμματα επαγγελματικής επανατοποθέτησης (outplacement) συνιστούν μία από τις πλέον απαραίτητες παροχές των εταιρειών προς τους εργαζομένους σε περίπτωση λήξης της μεταξύ τους συνεργασίας. Στόχος τους είναι η υποστήριξη και καθοδήγηση των ατόμων προκειμένου να επανενταχθούν στην αγορά εργασίας. Οι σχετικές υπηρεσίες αφορούν στην εκπαίδευση και κατάρτιση, στην επαγγελματική καθοδήγηση, στην αξιολόγηση καριέρας, στη σύνταξη βιογραφικού, καθώς και στην προετοιμασία για τη συνέντευξη μέσω ανάπτυξης επικοινωνιακών δεξιοτήτων.

Ο αριθμός των εταιρειών που υιοθετούν προγράμματα outplacement στην Ευρώπη αυξάνεται όλο και περισσότερο, κυρίως στις περιπτώσεις μαζικών απολύσεων. Η τάση αυτή αναπτύχθηκε ουσιαστικά τα τελευταία χρόνια λόγω της οικονομικής κρίσης, οπότε και σε πολλές χώρες σχετικές νομοθετήθηκαν δεσμεύσεις για τους εργοδότες. Στην Ελλάδα, άρχισαν πριν από περίπου 15 χρόνια και αφορούσαν μόνο σε υψηλόβαθμα στελέχη. Τα τελευταία 5 χρόνια, ωστόσο, σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας Randstad, παρατηρείται σημαντική αύξηση της χρήσης τους και προσφέρονται, πλέον, σε όλα τα επίπεδα εργαζομένων.

Από τους 286 επαγγελματίες (Γενικούς/Οικονομικούς Διευθυντές/Διευθυντικά στελέχη τμημάτων Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού) που έλαβαν μέρος στην έρευνα, το 81% δήλωσε πως γνωρίζει την υπηρεσία του outplacement, ενώ οι 3 στους 10 συμμετέχοντες έκαναν χρήση της μέσα το 2011. Η συντριπτική πλειοψηφία των εταιρειών που πρόσφεραν την υπηρεσία ως μέρος του πακέτου αποχώρησης ήταν πολυεθνικές (88%), ενώ μόνο το 10% ήταν ελληνικές εταιρείες. Στις περιπτώσεις που δεν έγινε χρήση του outplacement, παρότι οι εταιρείες προχώρησαν σε μείωση προσωπικού, κυρίαρχοι λόγοι ήταν η προσφορά άλλων παροχών (24%), το κόστος της υπηρεσίας (19,5%), ενώ ένα ποσοστό 15% επικαλέστηκε την άρνηση της γενικής διεύθυνσης.

Διάγραμμα 1. Λόγοι μη χρήσης outplacement

Πηγή: Randstad.

Αναφορικά με τους παράγοντες που συνέβαλαν στην προσφορά της υπηρεσίας σε συγκεκριμένα άτομα, πρωταρχικό κριτήριο αποτέλεσε η διάρκεια της συνεργασίας του ατόμου με την εταιρεία (50%), ενώ σημαντική αποδείχθηκε και η κατοχή υψηλόβαθμης θέσης (23,3%). Μικρότερη βαρύτητα στην απόφαση επιλογής είχε η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση του ατόμου, η επιθυμία του να συμμετάσχει στο πρόγραμμα καθώς και η ηλικία του. Μηδενικό ρόλο, τέλος, στην απόφαση προσφοράς outplacement έπαιξε η δυσκολία της ειδικότητας για εύρεση επόμενης εργασίας.

Διάγραμμα 2. Παράγοντες που επηρέασαν την προσφορά outplacement σε συγκεκριμένα άτομα

Πηγή: Randstad.

Το σημαντικότερο όφελος που απορρέει από το outplacement, σύμφωνα με την έρευνα, είναι η πρόσβαση που δόθηκε στο άτομο σε ευκαιρίες απασχόλησης, το οποίο ακολουθείται από την πρακτική βοήθεια που λαμβάνει στην αναζήτηση της επόμενης εργασίας του. Χαμηλότερα κατατάσσονται η δυνατότητα αυτο-αξιολόγησης του ατόμου καθώς και η συναισθηματική και ψυχολογική στήριξη που λαμβάνει στα πλαίσια του προγράμματος. Αντίστοιχα, το σημαντικότερο όφελος που αποκομίζει η εταιρεία είναι εκείνο της διευκόλυνσης της διαδικασίας αποχώρησης του εργαζομένου, ενώ στη δεύτερη βαθμίδα σημαντικότητας βρίσκεται η ενίσχυση του προφίλ Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης της εταιρείας. Λιγότερο σημαντικά θεωρούνται τα οφέλη που σχετίζονται με τη μείωση των δικαστικών προσφυγών και την υποστήριξη αυτών που ανακοινώνουν τη λήξη της συνεργασίας.

Διάγραμμα 3. Οφέλη του outplacement για το άτομο και την εταιρεία

Πηγή: Randstad.

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι το 100% των συμμετεχόντων που χρησιμοποίησαν την υπηρεσία outplacement δήλωσε πως θα το σύστηνε σε τρίτους, ενώ ακόμα κι εκείνοι που δεν τη χρησιμοποίησαν θα προέβαιναν σε τέτοια σύσταση σε ποσοστό 93%. Οι πρώτοι θεωρούν πως υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης της υπηρεσίας ως προς τις ευκαιρίες και την πρόσβαση που προσφέρει στην αγορά εργασίας αλλά και ως προς το κόστος, το οποίο την καθιστά για πολλούς μια μη προσιτή υπηρεσία. Οι δεύτεροι, εκτός από το κόστος, επισημαίνουν πως θα πρέπει να γίνουν πιο δραστικά βήματα ως προς την ενημέρωση και εκπαίδευση της αγοράς σχετικά με το outplacement, ώστε να το γνωρίσουν περισσότερες εταιρείες και να γίνει περισσότερο αποδεκτό από τα στελέχη που είναι υπεύθυνα για την τελική απόφαση παροχής τέτοιων υπηρεσιών.

Ο βαθμός ικανοποίησης από την υπηρεσία του outplacement εμφανίζει μια ανοδική τάση σε βάθος χρόνου, δεδομένου ότι στην έρευνα του 2011 ο βαθμός ικανοποίησης ήταν 6,96/10, ενώ στην πιο πρόσφατη ανήλθε σε 7,6/10. Καθοριστικός παράγοντας στο επίπεδο ικανοποίησης είναι ο επαγγελματισμός και η εξειδίκευση των συμβούλων σε σχέση με το κόστος, η μεθοδολογία του προγράμματος καθώς και το αποτέλεσμα ως προς την εύρεση επόμενης εργασίας, αλλά και ως προς την ικανοποίηση του συμμετέχοντα. Οι προοπτικές, τέλος, αναφορικά με τη χρήση του outplacement μελλοντικά είναι αρκετά θετικές. Το 60% όσων το χρησιμοποίησαν εντός του 2011 δήλωσε πως θα επέλεγε την υπηρεσία και στο μέλλον, ενώ από εκείνους που δεν το χρησιμοποίησαν, το 75% εμφανίστηκε θετικά διακείμενο ως προς τη μελλοντική του χρήση.

Νικολέτα Δανιηλοπούλου, MSc
Οικονομολόγος