Η ανεργία των νέων στην Ελλάδα ανά περιοχές και αριθμούς

Δημοσιεύτηκε Τρί, 02/07/2013 - 16:29

Η ανεργία των νέων έχει καταστεί ζήτημα ύψιστης προτεραιότητας για τους ευρωπαίους πολιτικούς, καθώς αφενός η κατάσταση στο πεδίο αυτό έχει λάβει πρωτόγνωρες διαστάσεις, αφετέρου έχουν αναγνωριστεί οι καταστροφικές επιπτώσεις της σε όλη την πορεία της σταδιοδρομίας του ατόμου, αλλά και στην προσωπική του εξέλιξη. Στην Ελλάδα, η συμμετοχή των νέων στο ενεργό εργατικό δυναμικό ήταν ανέκαθεν από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη. Αυτό συμβαίνει, μάλιστα, σε ένα περιβάλλον όπου το εκπαιδευτικό σύστημα δυσκολεύεται να έχει άμεση επαφή με όσα επιτάσσει η αγορά εργασίας και ο επιχειρηματικός κόσμος.

Υπάρχει μια ομάδα νέων ανθρώπων, οι οποίοι δεν είναι ούτε οικονομικά ενεργοί ούτε λαμβάνουν εκπαίδευση για να αποκτήσουν υψηλές δεξιότητες. Από τη μια πλευρά, αυτό συνεπάγεται μικρή προοπτική για αυξημένη παραγωγικότητα μεταξύ των νέων ατόμων, από την άλλη όσοι έχουν τα εχέγγυα να αποκτήσουν υψηλές δεξιότητες, συμβάλλοντας, επομένως, σε άνοδο της παραγωγικότητας, είναι πολύ πιθανό να μεταναστεύσουν για εκπαίδευση ή και εργασία στο εξωτερικό.

Η ανεργία των νέων εμφανίζει μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των διαφόρων γεωγραφικών περιοχών της χώρας μας, ενώ οι διαφορές αυτές φαίνεται πως σχετίζονται με τον οικονομικό κύκλο και την ανάπτυξη της εκάστοτε περιοχής. Η κατάσταση είναι σημαντικά δυσμενέστερη στις περιοχές εκτός Αττικής. Οι νέοι, μάλιστα, στις απομακρυσμένες αγροτικές και ορεινές περιοχές κινδυνεύουν ακόμα περισσότερο από τις μακροχρόνιες αρνητικές επιπτώσεις της ανεργίας (π.χ. επιδείνωση των προοπτικών απασχόλησης, αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και στο βαθμό ικανοποίησης από την εργασία).

Οι περισσότεροι άνεργοι νέοι καταγράφονται στη Δυτική Μακεδονία, με ποσοστό που το 2012 άγγιξε το 72,5%. Οι περιοχές με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά ανεργίας νέων, όπως η Δυτική Μακεδονία και η Στερεά Ελλάδα, έχουν πληγεί ιδιαίτερα έντονα από την οικονομική κρίση, καθώς συνιστούν περιοχές με παραγωγή εξαγώγιμων προϊόντων όπως νικέλιο, αλουμίνιο, βωξίτη, χάλυβα (Στερεά Ελλάδα) και λιγνίτη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (Δυτική Μακεδονία). Στον αντίποδα βρίσκονται περιοχές όπως η Ανατολική Μακεδονία, η Κρήτη, τα νησιά του Αιγαίου και τα Ιόνια Νησιά, καθώς αποτελούν αγροτικές και τουριστικές περιοχές. Στην περίπτωση μάλιστα των Ιονίων Νήσων, η ανεργία των νέων φτάνει το 22,7%, ποσοστό χαμηλότερο από το μέσο όρο στην Ελλάδα κατά 32,6 μονάδες (Διάγραμμα 1).

Διάγραμμα 1. Ανεργία νέων ανά γεωγραφική περιοχή το 2012 και μεταβολή της σε σχέση με το 2008 (%)

Πηγή:Eurostat.

Σημείωση: Στο δεύτερο τμήμα του διαγράμματος λόγω έλλειψης δεδομένων, τα ποσοστά για τα Ιόνια Νησιά και το Ν. Αιγαίο αφορούν στην αύξηση της ανεργίας από το 2009 και για το Βόρειο Αιγαίο από το 2011.

Συγκριτικά με το 2008, τη μεγαλύτερη άνοδο στην ανεργία των νέων κατέγραψαν η Πελοπόννησος (κατά 40,2 μονάδες), η Κεντρική Μακεδονία (κατά 38,2 μονάδες), η Αττική (κατά 36,9 μονάδες) και η Δυτική Μακεδονία (κατά 35,7 μονάδες). Αντίθετα, στο Βόρειο Αιγαίο υπάρχει αύξηση μόλις κατά 5,4 μονάδες λόγω της κρίσης, ενώ τα Ιόνια Νησιά αποτελούν τη μοναδική γεωγραφική περιοχή της Ελλάδας όπου το 2012 σημειώθηκε μείωση κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τέσσερα χρόνια πριν.

Μια άλλη ανησυχητική πτυχή της ανεργίας των νέων, εκτός από το υψηλό της επίπεδο, είναι η δυσμενέστερη θέση των γυναικών στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα σε σχέση με τις ευρωπαίες συνομήλικές τους. Στην Ευρώπη το ποσοστό ανεργίας των νέων γυναικών βρίσκεται ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα μ’ εκείνο των νέων αντρών (22,1% έναντι 23,5%). Στην Ελλάδα, αντιθέτως, η απόκλιση του ποσοστού ανεργίας μεταξύ των δύο φίλων είναι μονίμως πολύ μεγάλη και, για το 2012, ανήλθε σε 14,8% (63,2% έναντι 48,4%) (Διάγραμμα 2). Το ανησυχητικό της υπόθεσης έγκειται στο ότι παρόμοια περιστατικά σε άλλες χώρες (πχ. Ανατολική Γερμανία) έδειξαν πως η υψηλή ανεργία των νέων γυναικών ακολουθείται από μετανάστευση σε άλλες περιοχές της χώρας για εύρεση εργασίας και δημιουργία οικογένειας. Στην περίπτωση της Ελλάδας η μετανάστευση μπορεί να μην αφορά σε περιοχές εντός της Ελλάδας αλλά μετανάστευση σε άλλη χώρα.

Διάγραμμα 2. Ανεργία νέων αντρών και γυναικών στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση (2008-2012, %)