Παροχές

Ως διακινούμενος εργαζόμενος, μισθωτός ή αυτοαπασχολούμενος, καλύπτεστε, τόσο εσείς όσο και τα εξαρτώμενα μέλη της οικογένειάς σας, από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας υποδοχής.

Η νομοθεσία της χώρας αυτής καθορίζει τις παροχές σας για ασθένεια, μητρότητα/πατρότητα, συντάξεις, εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες, επίδομα θανάτου ή ανεργίας, πρόωρες συντάξεις, οικογενειακά επιδόματα.

Συνήθη προβλήματα που οφείλονται σε διαφορές των συστημάτων παροχών

Σημαντικό: Το σύστημα παροχών της χώρας στην οποία πηγαίνετε θα είναι, κατά πάσα πιθανότητα, διαφορετικό από αυτό που γνωρίζετε.

Τυχόν παρανοήσεις μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες, γι' αυτό, προτού αναχωρήσετε, ενημερωθείτε για τα δικαιώματα παροχών που έχετε στη χώρα που πηγαίνετε.

Περίοδοι αναμονής για τη θεμελίωση δικαιώματος

Σε πολλές χώρες το δικαίωμα παροχών μπορεί να εξαρτάται από τις προηγούμενες περιόδους εισφορών.

Σημαντικό: Η χώρα από την οποία ζητάτε παροχές οφείλει να λάβει υπόψη της όλες τις περιόδους που εργαστήκατε ή καταβάλατε εισφορές σε άλλες χώρες της ΕΕ, όπως θα το έκανε αν εφαρμοζόταν η δική της νομοθεσία.

Αν δεν το πράξει, μπορείτε να απευθυνθείτε στις υπηρεσίες παροχής βοήθειας της ΕΕ.

Το δικαίωμα παροχών ποικίλλει από χώρα σε χώρα

Οι χώρες της ΕΕ (τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, συν την Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία) είναι ελεύθερες να καθορίζουν ποιες παροχές δικαιούστε σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες, καθώς και τις περιόδους που απαιτούνται για τη θεμελίωση δικαιώματος παροχών ανεργίας, τους κανόνες υπολογισμού των παροχών και τη διάρκεια καταβολής τους. Για παράδειγμα, μπορεί να δικαιούστε επίδομα ανεργίας επί 24 μήνες στη χώρα προέλευσής σας, αλλά μόνο επί 12 μήνες στη χώρα διαμονής σας.

Όσον αφορά τις παροχές ανεργίας, θα πρέπει να προσέξετε ιδιαίτερα τα εξής:

• τις απαιτούμενες περιόδους εργασίας για τη χορήγηση παροχών ανεργίας
• τους εφαρμοζόμενους συντελεστές για τον υπολογισμό των παροχών και
• τη διάρκεια χορήγησης των παροχών.

Αν απολυθείτε, θα πρέπει γενικά να ζητήσετε την καταβολή παροχών ανεργίας στη χώρα της τελευταίας σας εργασίας.

Για να μάθετε αν μπορείτε να επιστρέψετε στη χώρα προέλευσής σας και να εγγραφείτε εκεί ως άτομο που αναζητά εργασία, επικοινωνήστε με τις υπηρεσίες απασχόλησης της χώρας αυτής.

Μπορεί να υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο ύψος των παροχών που λαμβάνετε όταν εργάζεστε σε άλλη χώρα. Αυτό συμβαίνει ιδίως για τις οικογενειακές παροχές και τις παροχές πατρότητας, που δεν χορηγούν όλες οι χώρες.

Περισσότερα για:

• Οικογενειακές παροχές και παροχές πατρότητας

Αν ζητάτε αναπηρική σύνταξη, κάθε χώρα όπου εργαστήκατε μπορεί να απαιτήσει εξέτασή σας από γιατρό. Μια χώρα μπορεί να σας αναγνωρίζει ποσοστό αναπηρίας 70%, ενώ μια άλλη να μη σας θεωρεί καν ανάπηρο.

Σημαντικό: Ορισμένες χώρες της ΕΕ δεν καταβάλλουν σύνταξη επιζώντος. Αν ο/η σύζυγός σας εργάζεται στο εξωτερικό και εξαρτάστε από αυτόν/-ήν, μάθετε για το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας αυτής.

Διαφορές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης

Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ χρειάζεται να περιμένετε περισσότερο για να συνταξιοδοτηθείτε από ό,τι σε άλλες.

Συνεπώς, έχει σημασία να μάθετε εκ των προτέρων, από όλες τις χώρες στις οποίες εργαστήκατε, τι θα συμβεί αν θελήσετε να αλλάξετε την ημερομηνία που θα αρχίσετε να παίρνετε τη σύνταξή σας.

Αν λάβετε μια σύνταξη νωρίτερα από μια άλλη, αυτό μπορεί να επηρεάσει τα ποσά που θα λαμβάνετε.

Μπορείτε να ζητήσετε περισσότερες πληροφορίες από τον αρμόδιο συνταξιοδοτικό φορέα της χώρας όπου ζείτε και/ή των χωρών όπου εργαστήκατε.

Δικαίωμα επικουρικής σύνταξης

Οι επικουρικές συντάξεις είναι συστήματα συνταξιοδότησης και συστήματα συντάξεων επιζώντων ή αναπηρίας που συμπληρώνουν ή αντικαθιστούν τις συντάξεις του δημοσίου.

Προς το παρόν, είναι πολύ δύσκολο οι εργαζόμενοι που μετακομίζουν σε άλλη χώρα της ΕΕ να μεταφέρουν αυτά τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα σε ένα νέο σύστημα. Συνεπώς, αν μετακομίσετε στο εξωτερικό κινδυνεύετε να χάσετε δικαιώματα που διατηρείτε στη χώρα σας.

Μετάβαση σε καθεστώς ανεργίας μετά από εργασία στο εξωτερικό

Αν απολυθείτε, θα πρέπει γενικά να ζητήσετε την καταβολή παροχών ανεργίας στη χώρα της τελευταίας σας εργασίας.

Αν εργαζόσασταν ως διασυνοριακός εργαζόμενος (μισθωτός ή αυτοαπασχολούμενος) (βλ. ενότητα «Διασυνοριακός εργαζόμενος»), θα πρέπει να ζητήσετε την καταβολή παροχών στη χώρα διαμονής σας.

Αν κατά την τελευταία περίοδο απασχόλησης ή αυτοαπασχόλησής σας ζούσατε σε χώρα της ΕΕ διαφορετική από εκείνη στην οποία εργαζόσασταν, αλλά επιστρέφατε σ' αυτήν λιγότερο συχνά από μία φορά την εβδομάδα, μπορείτε να ζητήσετε την καταβολή παροχών ανεργίας είτε στη χώρα διαμονής σας είτε στη χώρα στην οποία εργαστήκατε για τελευταία φορά.

Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μπορείτε να μεταφέρετε σε άλλη χώρα της ΕΕ τις παροχές ανεργίας που δικαιούστε, για όσο διάστημα αναζητάτε εργασία εκεί. Η μεταφορά παροχών διαρκεί συνήθως 3 μήνες, αλλά μπορεί να παραταθεί για 6 μήνες το πολύ.

Για να μάθετε περισσότερα για το δικαίωμά σας σε παροχές ανεργίας επικοινωνήστε με τις υπηρεσίες απασχόλησης της σχετικής χώρας.

Σημαντικό: Οι κανόνες που προαναφέρθηκαν ισχύουν για τους αυτοαπασχολούμενους από την 1η Μαΐου 2010. Αν έχετε προβλήματα όσον αφορά την αναγνώριση των δικαιωμάτων σας, μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια από τις υπηρεσίες παροχής βοήθειας της ΕΕ.

Παραμονή στη χώρα απασχόλησης

Αν, αφού απολυθείτε, επιλέξετε να παραμείνετε στη χώρα όπου εργαζόσασταν, πρέπει να εγγραφείτε εκεί ως άτομο που αναζητά εργασία. Θα έχετε την ίδια μεταχείριση με τους υπηκόους της χώρας αυτής.

Αν πρέπει να αποδείξετε τις προηγούμενες περιόδους απασχόλησής σας στο εξωτερικό και την σχετική ασφαλιστική σας κάλυψη, ίσως χρειαστεί να ζητήσετε την έκδοση εντύπου U1 (πρώην έντυπο E 301) από τη χώρα όπου εργαζόσασταν πριν.

Αν δεν υποβάλετε το έγγραφο αυτό στην υπηρεσία που είναι αρμόδια για την αίτησή σας, η υπηρεσία αυτή μπορεί να ζητήσει τις αναγκαίες πληροφορίες απευθείας από τις άλλες χώρες. Αν όμως συμπληρώσετε και υποβάλετε το έντυπο U1 η αρχή θα διεκπεραιώσει την αίτησή σας ταχύτερα.

Επιστροφή στη χώρα προέλευσής σας

Αν, αφού απολυθείτε, επιλέξετε να επιστρέψετε στη χώρα σας, θα πρέπει να επικοινωνήσετε με την εθνική υπηρεσία απασχόλησης για να ρωτήσετε αν εξακολουθείτε να έχετε δικαίωμα σε παροχές ανεργίας παρά την απουσία σας στο εξωτερικό.

Αν έχετε τέτοιο δικαίωμα οφείλετε:

• να εγγραφείτε αμέσως ως άτομο που αναζητά εργασία εκεί, και
• να ζητήσετε την έκδοση εντύπου U1 (πρώην έντυπο E 301) στη χώρα όπου εργαστήκατε για τελευταία φορά.

Αν δεν υποβάλετε το έγγραφο αυτό στην υπηρεσία που είναι αρμόδια για την αίτησή σας, η υπηρεσία αυτή μπορεί να ζητήσει τις αναγκαίες πληροφορίες απευθείας από τις άλλες χώρες. Αν όμως συμπληρώσετε και υποβάλετε το έντυπο U1 η αρχή θα διεκπεραιώσει την αίτησή σας ταχύτερα.

Αν δεν δικαιούστε παροχές στη χώρα καταγωγής σας, μπορείτε να ζητήσετε άδεια εξαγωγής των παροχών ανεργίας για 3 μήνες από τη χώρα στην οποία περάσατε σε καθεστώς ανεργίας:

• είτε από τη χώρα όπου ζούσατε, είτε
• από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην οποία επιθυμείτε να αναζητήσετε εργασία.

Δείτε επίσης:

• Δικαίωμα μεταφοράς των παροχών ανεργίας σε άλλη χώρα της ΕΕ για άτομα που αναζητούν εργασία

Αναγκαία έντυπα

Για να μεταφερθείτε με επιτυχία από το σύστημα παροχών μιας χώρας στο αντίστοιχο σύστημα μιας άλλης μπορεί να χρειαστείτε το παρακάτω έντυπο κατά την άφιξή σας στη νέα σας χώρα απασχόλησης:

Έντυπο U1 (πρώην έντυπο E 301): βεβαίωση των ασφαλιστικών περιόδων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον υπολογισμό των παροχών ανεργίας. Το έντυπο εκδίδεται από την εθνική υπηρεσία απασχόλησης της χώρας όπου εργαστήκατε για τελευταία φορά. Το υποβάλλετε στην εθνική υπηρεσία απασχόλησης της χώρας από την οποία επιθυμείτε να ζητήσετε τη χορήγηση παροχών.

Ταξιδεύοντας εντός της ΕΕ

Αν ταξιδεύετε εκτός της χώρας διαμονής σας, καλύπτεστε για την ιατρική φροντίδα που κρίνεται απαραίτητη κατά τη διάρκεια της διαμονής σας σε κάθε άλληχώρα της ΕΕ — χάρη στην Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας — ακόμη και στη χώρα καταγωγής σας, αν δεν ζείτε πλέον μόνιμα εκεί.

Πηγή: Ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (europa.eu).