Πάνω από 200 E-Learning Προγράμματα

Διαταραχές στον ύπνο εξαιτίας του ωραρίου εργασίας

Ο βιολογικός ρυθμός ύπνου/εγρήγορσης έχει 24ωρη περίοδο περίπου και καθορίζεται από ενδογενείς βιολογικούς παράγοντες. Ο συγχρονισμός του κιρκαδιανού ρυθμού του ύπνου (λατινικά: circa = περίπου, dies = ημέρα) επιτυγχάνεται από διάφορους χρονοδότες, όπως η εναλλαγή φως/σκοτάδι αλλά και τις καθημερινές συνήθειες.

Παρόλο που οι περισσότεροι εργαζόμενοι σε κυλιόμενο ωράριο προσαρμόζονται στις εργασιακές απαιτήσεις, ορισμένοι εμφανίζουν δυσκολίες στην επέλευση του ύπνου. Άλλοι μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα έντονης υπνηλίας σε περιστάσεις που απαιτείται να βρίσκονται σε εγρήγορση. Τα συμπτώματα αυτά επιδρούν αρνητικά στην καθημερινότητά τους, επηρεάζουν την εργασιακή απόδοση και αυξάνουν τις πιθανότητες ατυχημάτων. Τα προβλήματα εξακολουθούν και τις ημέρες που το άτομο δεν εργάζεται. Το βασικό αίτιο της διαταραχής είναι η έλλειψη συγχρονισμού του κιρκαδιανού ρολογιού με το εργασιακό ωράριο, με αποτέλεσμα την επιρρέπεια του ατόμου για ύπνο κατά τις εργάσιμες ώρες και αντίστροφα, τις ώρες που το άτομο επιθυμεί να κοιμηθεί, τα επίπεδα εγρήγορσης να είναι υψηλά.

Η διαταραχή είναι ιδιαίτερα συχνή, καθόσον επηρεάζει περίπου 10% των εργαζομένων σε βάρδιες, οι οποίοι αποτελούν το 25% του εργατικού δυναμικού. Συχνότερα προβλήματα παρουσιάζονται στην πρωϊνή βάρδια, που ξεκινά στις 6-7 πμ. Οι εργασιακές συνθήκες που σχετίζονται με την εμφάνιση της διαταραχής είναι:

(1) οι βάρδιες χωρίς τα απαραίτητα διαλείμματα,

(2) η υπερβολική εργασία τα σαββατοκύριακα και

(3) τα περίπλοκα προγράμματα εργασίας που δεν επιτρέπουν στον εργαζόμενο να προσαρμόσει ανάλογα την καθημερινότητά του.

(4) οι συνεχόμενες υπερωρίες,

(5) η εργασία σε περισσότερες από 3 διαδοχικές νυκτερινές βάρδιες,

(6) η έναρξη της βάρδιας πριν από τις 7:30 πμ,

(7) διάστημα ανάπαυσης μικρότερο από 48 ώρες μετά από σειρά ημερών εργασίας σε νυκτερινή βάρδια,

(8) οι αλλαγές βάρδιας με αντίστροφη χρονική σειρά, δηλαδή από νυκτερινή σε μεσημβρινή και από μεσημβρινή σε πρωϊνή,

(9) οι 12ωρες βάρδιες σε επαγγέλματα που αφορούν σε συνεχή έλεγχο/παρακολούθηση (monitoring) ή σε βαριά σωματική εργασία.

 

Εκτός από τους εξωτερικούς παράγοντες που σχετίζονται με τις συνθήκες εργασίας, έχουν βρεθεί και ατομικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την εμφάνιση της διαταραχής. Αυτά περιλαμβάνουν:

(1) ηλικία άνω των 50 ετών,

(2) η παράλληλη δεύτερη εργασία,

(3) οι αυξημένες οικιακές υποχρεώσεις,

(4) η τάση του ατόμου για βέλτιστη λειτουργία το πρωί,

(5) ιστορικό διαταραχών ύπνου και ψυχιατρικών διαταραχών,

(6) ιστορικό γαστρεντερικών διαταραχών,

(7) κατάχρηση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών,

(8) η διάγνωση επιληψίας, διαβήτη ή καρδιαγγειακών νόσων.

 

Η θεραπευτική παρέμβαση εστιάζει στην επίτευξη δύο στόχων. Ο πρώτος στόχος είναι ο συγχρονισμός του κιρκαδιανού ρυθμού με το εργασιακό ωράριο. Οι κυριότερες παρεμβάσεις είναι η σταθεροποίηση των ωρών του ύπνου και της έγερσης, ακόμα και τις ημέρες κατά τις οποίες το άτομο δεν εργάζεται, η έκθεση σε έντονο φως κατά την επιθυμητή «διάρκεια της ημέρας» και ο έλεγχος της κατανάλωσης καφεΐνης και αλκοόλ.

Ο δεύτερος στόχος είναι η αύξηση της ποσότητας και η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Για το σκοπό αυτό μπορεί να προγραμματιστούν μικροί ύπνοι πριν από τη βάρδια. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή, αλλά είναι σημαντικό να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον ορθό χρόνο λήψης των φαρμάκων.

 

 

 

Χαρά Τσέκου PhD
Ψυχολόγος 


H Χ. Τσέκου, Ψυχολόγος – Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών- Συμβούλος επαγγελματικού προσανατολισμού της EduJob συμμετέχει στο σεμινάριο που διοργανώνει το Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς με θέμα "Ο ύπνος και οι διαταραχές του ύπνου".

Βασικός σκοπός του σεμιναρίου είναι η εκπαίδευση σχετικά με τη λειτουργία του ύπνου σε ένα πολυεπίπεδο διεπιστημονικό πλαίσιο, όπως επίσης η εξοικείωση με τις διαταραχές του ύπνου και τις κυριότερες μεθόδους θεραπευτικής αντιμετώπισής τους στα πλαίσια του βιο-ψυχο-κοινωνικού μοντέλου με έμφαση στις ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις.
Για περισσότερες πληροφορίες

 

e-mentoring, ementoring, Edujob e-mentoring,Edujob

 

Προγράμματα e-Learning

Uoa Gifts shop