Πάνω από 200 E-Learning Προγράμματα

Πόσο ένοχοι αισθάνεστε;

Πόσες φορές δεν έχουμε βασανίσει τη σκέψη μας, γιατί δεν έπρεπε να πούμε κάτι και τελικά το είπαμε, γιατί κάναμε ή δεν κάναμε μια πράξη, γιατί αποδεχτήκαμε μια κατάσταση και μετά σκεφτόμασταν ότι κάναμε λάθος; Τότε πανικοβαλλόμαστε και γεμίζουμε το μυαλό μας με ενοχές. Συναισθήματα τέτοιου τύπου μπορεί να νιώσει καθένας σε ορισμένες φάσεις της ζωής του. Η ενοχή είναι ένα δυσάρεστο αλλά φυσιολογικό συναίσθημα και, αν το άτομο το διαχειριστεί κατάλληλα, μπορεί να λειτουργήσει και να να ζήσει καλύτερα.

Τι γίνεται όμως όταν αυτό γίνεται συνήθεια και στάση ζωής και συμβαίνει αρκετά συχνά; Αν κάποιος νιώθει συνεχώς ενοχές, μπορεί να κάνει κακό στην ψυχική του υγεία, να αποδυναμώσει την προσωπικότητά του και να στερηθεί ευκαιρίες που ενδεχομένως του τύχουν. Αν και αυτή η κατάσταση μας φέρνει συναισθήματα αγανάκτησης και θυμού, δεν τολμούμε να την αλλάξουμε, επειδή φοβόμαστε μήπως χάσουμε την αγάπη ή την εκτίμηση, ίσως και τον θαυμασμό, του περιβάλλοντός μας.

Οι περισσότεροι έχουμε μάθει να νιώθουμε ενοχές από την παιδική μας ηλικία. Ο σκοπός αυτής της ενοχής, που επιβαλλόταν από το εξωτερικό περιβάλλον, ήταν να αλλάξει τη συμπεριφορά μας, κάνοντάς μας να νιώθουμε κακοί για ό,τι κάναμε. Η ενοχή είναι ένα ισχυρό εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κάποιον για να χειριστεί τη συμπεριφορά κάποιου άλλου και συνδέεται στενά με την ανάγκη για έγκριση από το εξωτερικό περιβάλλον. Προκειμένου να έχουμε την έγκριση των άλλων, κάνουμε πράγματα που εκείνοι τα εγκρίνουν ώστε να εγκρίνουν εμάς τους ίδιους (όπως, για παράδειγμα, να αλλάξουμε την εμφάνισή μας για να αρέσουμε σε κάποιον). Η ενοχή μας ενθαρρύνει να αλλάζουμε τη συμπεριφορά μας, ενεργοποιώντας μια άλλη ανθρώπινη τάση: την επιθυμία να αποφύγουμε τον πόνο και να βιώσουμε την ευχαρίστηση.

 

 

Χρήσιμες και περιττές ενοχές 

Η συνείδησή μας επιτηρεί την πορεία της ζωής μας και διακρίνει κατά πόσο τη ζούμε σε φυσιολογικά και υγιή πλαίσια για εμάς τους ίδιους. Όταν η συνείδηση αντιληφθεί μέσα μας μια σκέψη ή πράξη που μας υποβιβάζει ως άτομα, όπως είναι το βίωμα της ενοχής, τότε προσπαθεί να μας προειδοποιήσει. Σε άλλο επίπεδο,  η συνείδησή μας εκφράζει αξίες και προτιμήσεις του περιβάλλοντος και της κουλτούρας μας γενικότερα. Για παράδειγμα, μπορεί να νιώθουμε ενοχές επειδή δεν μπορέσαμε να μπούμε σε μια συγκεκριμένη σχολή ή επειδή παντρευτήκαμε κάποιο άτομο για το οποίο οι γονείς μας διαφωνούν. Οι ενοχές αυτού του είδους μας εμποδίζουν να ζούμε αυθεντικά τη ζωή μας.

Φυσιολογική θεωρείται η ενοχή για ένα παράπτωμα, ή για μια ανεπανόρθωτη βλάβη, που προξενήσαμε σε κάποιον. Αν γίναμε η αιτία ενός ατυχήματος, τότε είναι επόμενο να νιώσουμε ενοχή. Αν όμως θεωρούμε υπεύθυνο τον εαυτό μας για όλους και τρέχουμε για τα πάντα και για όλους, τότε αυτή η ενοχή είναι νοσηρή και περιττή.


Ποιος είναι ο ενοχικός τύπος

Ο ενοχικός τύπος ανθρώπου:

  • Νιώθει υπερβολικά υπεύθυνος για τα πάντα και συνεχώς προσπαθεί να κάνει το σωστό.

  • Μπορεί να δουλεύει περισσότερες ώρες από αυτές που αντέχει και αμείβεται.

  • Βρίσκεται πάντα σε κατάσταση άγχους, μήπως οι άλλοι πάθουν κάτι, όταν αυτός δεν είναι παρών.

  • Απολογείται συνεχώς και εξηγεί με χίλιους τρόπους τους λόγους, που δεν μπορεί να κάνει κάτι.

  • Μπορεί να είναι υπερβολικά και πάντα διαθέσιμος σε φίλους που έχουν μια ανάγκη ή χρειάζονται βοήθεια.

  • Φοβάται να είναι διαφορετικός, γι’ αυτό παραμένει παθητικός και αδύναμος ψυχικά να πάρει πρωτοβουλίες.

  • Υποφέρει και ανησυχεί, όταν δυσαρεστεί ή θυμώνει τους άλλους.

  • Έχει υπερβολική αγωνία για το πώς τον βλέπουν οι άλλοι.

  • Υπόσχεται συνήθως παραπάνω από όσα μπορεί.

Τα συναισθήματα ενοχής είναι ενάντια στην εσωτερική μας ευτυχία.
Η αποδοχή του εαυτού μας και η ανάπτυξη της αυτοεκτίμησής μας, ο σεβασμός απέναντι στις επιθυμίες μας, η αντιμετώπιση των καταπιεσμένων συναισθημάτων μας, αλλά και το να συνειδητοποιήσουμε πώς διαμορφώθηκαν οι αντιλήψεις μας μπορεί να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε τα αισθήματα ενοχής που βιώνουμε. Οι περισσότεροι έχουν μάθει να συσχετίζουν την ενοχή με το ενδιαφέρον. Αν δεν νιώθεις ενοχή για κάτι, δεν σημαίνει πως δεν νοιάζεσαι, αλλά ότι απλά επιλέγεις να ζήσεις σύμφωνα με αυτό που πιστεύεις εσύ ως καλό και σωστό για εσένα παρά σύμφωνα με έναν εξωτερικά επιβεβλημένο ηθικό κώδικα όπως, για παράδειγμα, αυτό που η κοινωνία πιστεύει. Οπότε, για να ξεπεράσεις την ενοχή, χρειάζεται να μάθεις να υποστηρίζεις τις απόψεις, τις επιθυμίες και τις ανάγκες σου χωρίς να επηρεάζεσαι από το τι πιστεύουν οι άλλοι.



Βίκυ Ξηρού
Ψυχολόγος

 

Προγράμματα e-Learning

Uoa Gifts shop